Enerji irtifası ve yalancı termik: enerji-kompanzeli vario
Frene basınca vario "termik!" diye öter ama enerji kazanmadın. Enerji irtifası (h + v²/2g) ve total energy vario bu yanılgıyı çözer.
Bir kanadın iki tür enerjisi vardır: irtifa (potansiyel) ve hız (kinetik). Enerji irtifası bunları tek sayıda birleştirir:
Enerji irtifası = h + v²/2g
Yani "bütün hızımı yüksekliğe çevirseydim kaç metreye çıkardım?"
Yalancı termik sorunu
Normal vario sadece yükseklik değişimini (dh/dt) gösterir. Frene basıp ya da hızlanınca hızını yüksekliğe çevirirsin — vario "termik!" diye öter ama aslında enerji kazanmadın. Buna *yalancı termik* (stick thermal) denir; pilotun kumanda hareketinden doğan sahte tırmanış.
Enerji-kompanzeli vario
Total energy (TE) vario, yükseklik yerine enerji irtifasının değişim hızını gösterir. Burnu kaldırdığında yükseklik artar ama hız düşer → toplam enerji sabit → TE vario ~0 gösterir. Yalnızca hava gerçekten seni taşıdığında öter.
Netto vario'dan farkı
İkisi de "havanın ne yaptığını" arar ama farklı düzeltmelerdir:
- [Netto vario](/blog/netto-vario-nedir) kanadın polar batışını geri ekler — termikte dönerken kullanışlı.
- Enerji vario hız değişimlerini düzeltir — süzülüşte ve burun kaldırmada kullanışlı.
İyi bir gerçek-zamanlı variometre TE kompanzasyonu yapar; uçuş sonrası analizde ise netto vario termik gücünü, enerji irtifası ise geçiş verimliliğini anlamana yardımcı olur.
Variograph'ta nerede?
Gelişmiş analiz sayfasındaki süzülme ve irtifa grafiklerinde enerji irtifasını ham irtifanın yanında izleyebilir, görsel analizde ise aynı geçişin hız–irtifa takasını grafik üzerinde görebilirsin. Kendi uçuşunla denemek için dosyanı panelden yükle.
IGC ya da GPX dosyanı yükle — termikler, süzülmeler ve rüzgâr profili birkaç saniyede çıksın.
Uçuşumu analiz et