Termik nedir? Uçuş kaydında termiği tanımlayan üç ölçüt

Havadayken termik, seni yukarı iten ve altında dönerek kalmaya çalıştığın şeydir. Uçuş kaydında ise sadece enlem, boylam, irtifa ve zaman satırları vardır. Bir programın "burada termik var" diyebilmesi için bu satırlardan ölçülebilir bir tanım çıkarması gerekir. Variograph bunu üç ölçütle yapar.

Ölçüt 1: Yükseliyor musun?

Her iz noktası için dikey hız hesaplanır: iki nokta arasındaki irtifa farkı, aradaki süreye bölünür. Nokta, dikey hızı en az 0,5 m/s ise termik adayıdır.

Bu eşik bilinçli olarak düşüktür. Zayıf bir termikte 0,7 m/s ile kalmak da bir karardır; eşik 1 m/s olsaydı o karar kayıtta görünmezdi.

Ölçüt 2: Dönüyor musun?

Yükselmek tek başına yetmez. Sırt rüzgârında düz uçarken de yükselirsin; bu bir termik değildir. İkinci ölçüt dönüş hızıdır: ardışık noktalar arasındaki yön değişimi, saniyeye bölünür. Nokta, en az 5 derece/saniye dönüyorsa adaydır.

Tam bir çevrim 360 derecedir; 5 derece/saniye, bir tam dönüşü yaklaşık 72 saniyede tamamlamak demektir. Gerçek termik dönüşleri 15–25 saniyede biter, yani eşkin oldukça altındadır. Eşik, dönüşü değil dönmemeyi yakalamak için oradadır.

Ölçüt 3: Yeterince sürdü mü?

İki ölçütü aynı anda sağlayan noktalar art arda toplanır ve bir kesit oluşturur. Kesit, ancak en az 10 saniye sürmüş ve başından sonuna net en az 10 metre kazandırmışsa termik olarak kaydedilir.

Bu üçüncü ölçüt olmadan tek bir türbülans darbesi bile termik sayılırdı. Süre ve kazanç birlikte "gerçekten bir şey oldu" demenin ölçülebilir hâlidir.

Kesit nasıl bölünür?

Termikte her nokta kusursuz değildir. Bir çevrimin rüzgâr altı tarafında birkaç saniye batarsın; bu, termiğin bittiği anlamına gelmez. Variograph yaklaşık 3 saniyelik bir kesintiyi kayıt aralığına ölçekleyerek tolere eder. Daha uzun süren bir bozulma kesiti kapatır; sonraki tırmanış yeni bir termik olur. Kayıtta zaman boşluğu varsa kesit orada da bölünür.

Bir uçuşta bu üç ölçütle hiç termik bulunamazsa ikinci, gevşek bir tarama çalışır: dikey hız eşiği 0,3 m/s'ye iner, dönüş şartı kalkar, süre 5 saniye ve kazanç 4 metre olur. Böylece sırt uçuşu gibi dönüşsüz tırmanışlar tamamen boş bir tablo yerine bir şey gösterir.

Kayıtta ne görürsün?

Gelişmiş analiz sayfasındaki termik tablosunda her kesit için giriş ve çıkış saati, giriş ve çıkış irtifası, net kazanç, süre, ortalama ve en yüksek tırmanış hızı ve ortalama dönüş yarıçapı vardır. Yarıçap, kesitteki toplam yön değişimi ile ortalama yer hızından hesaplanır: dar çevrim küçük, geniş çevrim büyük yarıçap verir.

Dört eşik de aynı sayfanın ayarlarından değiştirilir. Eşiği düşürmek daha çok, yükseltmek daha az termik bulur; hangisinin doğru olduğu sorulan soruya bağlıdır.

Sınırlar

Ölçüm, kayıt aralığı kadar iyidir. 5 saniyelik kayıtta dönüş hızı kabalaşır ve kısa termikler kaybolur; ayrıntı için IGC veri kalitesi. Ölçülen tırmanış, havanın değil senin tırmanışındır; havanın gerçekte ne yaptığı için netto vario gerekir. Termiğin sürüklenmesi ise ayrı bir bilgi taşır: rüzgâr profili.