Ön uçuş kontrolü: 10 maddelik liste

Ön uçuş kontrolü bir ritüel değil, bir listedir. Ritüel atlanır; liste sayılır. Aşağıdaki 10 madde her uçuşta aynı sırayla yapılır, aynı sırayla söylenir. Sıra önemlidir: alışkanlık hâline gelmiş bir sıra, dikkat dağıldığında nerede kaldığını hatırlatır.

Kalkışa yürümeden önce

1. Yedek paraşüt: pim ve tutamak. Pimler yerinde, tutamak sabitlenmiş ve elle bulunabilir. Seleteyi giymeden önce bak; giydikten sonra göremezsin.

2. Selete: bacak kayışları, göğüs kayışı. Bacak kayışları en sık atlanan ve en ölümcül maddedir. Kayışları tak, sonra elle çek. Göğüs kayışı üreticinin verdiği genişlikte.

3. Karabinalar: kilitli. İki karabina da kapalı ve kilit döndürülmüş. Yarım kapanmış bir karabina gözle kapalı görünür; parmakla kontrol et.

4. Kask: tokalı. Takılı kask yetmez, tokası kapalı olacak. Yer çarpmasında açık tokalı kask düşer.

Kanadı serdikten sonra

5. Askı ipleri: temiz. A'dan frene kadar her sıra ayrılmış, düğüm yok, ot ya da dal takılı değil. Kanadın hücum kenarı boyunca yürü, ipleri kaldırarak bak.

6. Taşıyıcılar: burulmamış. Karabinadan kanada kadar taşıyıcılarda dönüş yok. Bir burulma fren hattını da beraber çevirir.

7. Fren tutamakları: elde, ipi serbest. Tutamaklar makaradan geçmiş, fren ipi diğer iplere dolanmamış, düğümü sağlam. Her tutamağı çek, kanadın firar kenarının hareket ettiğini gör.

Havaya bakınca

8. Rüzgâr: yön, hız, süreklilik. Rüzgâr kalkışa doğru mu, sahanın limitleri içinde mi, son dakikalarda değişiyor mu? Yerdeki ot ve kalkıştaki diğer kanatlar en dürüst göstergedir. Emin değilsen bekle; bekleyen pilot hiçbir zaman yanlış değildir.

9. Kalkış alanı ve hava sahası: boş ve izinli. Kalkış koridorun temiz, üstünde yaklaşan kanat yok, sahada geçerli bir kısıtlama ya da NOTAM yok.

10. Cihaz: kayıtta. Variometre açık, GPS kilitlenmiş, kayıt başlamış. Kalkıştan sonra başlayan bir kayıt, uçuşun en önemli dakikalarını kaybettirir; veri kalitesi raporu bunu "kayıt geç başladı" olarak gösterir ama telafi edemez.

Son bakış: kalkıştan hemen önce

Kanadı kaldırmadan önce beş saniyelik son bakış, listenin özetidir. Beş kelime:

Kayış, karabina, kask, ip, rüzgâr.

Her kelimede o parçaya bak ya da dokun. Beş saniye sürer; bir uçuşu değil, bir sezonu kurtarır.

Liste neden yazılı olmalı?

Deneyimli pilotlar listeyi "zaten biliyor" ve tam da bu yüzden atlıyor. Bacak kayışı kazalarının çoğu ilk sezondaki pilotların değil, yüzlerce uçuşu olanların başına gelir. Liste, hafızaya değil sıraya güvenir. Selete üstüne yapıştırılmış bir kart ya da telefonun kilit ekranındaki bir not, hafızadan iyidir.

Uçuştan sonra

Uçuş kaydı, kontrolün bir maddesini geriye dönük doğrular: kaydın kalkıştan önce başlayıp inişten sonra bittiğini. IGC dosyasında ilk satırın zamanı ile kalkış anı arasında birkaç dakika olmalıdır. Sıfırsa, 10. maddeyi kalkışta değil kalkıştan sonra yapmışsın demektir.